LMRA: wat is het, wanneer doe je hem en welke checklist gebruik je?

LMRA staat voor Laatste Minuut Risico Analyse. Het is de korte check die je zelf doet op de werkplek, vlak voordat je begint: wat ga ik doen, wat kan er hier misgaan, en is dat opgelost? Kun je die vragen niet met een gerust hart beantwoorden, dan begin je niet. Zo simpel is het idee, en zo vaak gaat het in de praktijk toch mis.

De LMRA komt uit de VCA-wereld. Techniek Nederland noemt de VCA-checklist als oorsprong, en wie een VCA-diploma heeft, is de term in de lesstof tegengekomen. Maar het werkt ook als je opdrachtgever er niet om vraagt: het is gewoon de laatste kans om een gevaar te zien voordat het een ongeval wordt.

Waar de LMRA zit tussen de andere risicoanalyses

• De RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) is van het bedrijf. Die gaat over de risico's van het werk in het algemeen en is een wettelijke plicht van de werkgever.
• De TRA (taakrisicoanalyse) is van een bepaalde taak of een bepaald project. Die wordt vooraf gemaakt, vaak door de werkvoorbereider of de uitvoerder, voor werk met verhoogd risico.
• De LMRA is van jou, op deze plek en op dit moment. Hij vangt op wat de andere twee niet konden zien: de natte vloer, de klant die toch thuis is, de groep die nog onder spanning staat.

De LMRA vervangt de andere twee dus niet. Hij is de laatste laag. Is er een TRA of een werkvergunning, dan hoort bij de LMRA de vraag of je die hebt gelezen en of de situatie ter plekke nog klopt met wat erin staat.

Wanneer doe je een LMRA?

• Op de werkplek, direct voordat je begint. Niet in de bus op de parkeerplaats en niet de avond ervoor.
• Opnieuw als het werk of de omstandigheden veranderen: een andere ruimte, ander gereedschap, er komt een andere ploeg bij.
• Opnieuw na een onderbreking, ook een korte. Na de lunch kan de situatie anders zijn dan voor de lunch.
• Opnieuw na een voorval of bijna-ongeval, voordat je verdergaat.

Hoe je hem goed doet: drie stappen

1. 1Beoordeel het risico. Kijk om je heen en denk na over wat er mis kan gaan: met het werk zelf, met de plek, met de omgeving en met de mensen om je heen.
2. 2Bepaal de maatregelen. Wat is nodig om het risico weg te nemen of aanvaardbaar te maken? Afzetten, spanningsloos maken en controleren, ander gereedschap, een tweede man.
3. 3Neem actie, of begin niet. Voer de maatregelen uit. Lukt dat niet, of twijfel je, dan stop je en overleg je met je leidinggevende of de opdrachtgever.

Een LMRA is geen formulier dat je invult om ervan af te zijn. Er zijn bedrijven die het in hun toolbox letterlijk zo opschrijven: voor een LMRA hoeft geen formulier ingevuld te worden. Laat je hem toch vastleggen, bijvoorbeeld omdat een opdrachtgever dat vraagt, houd het dan kort. Een lijst van twintig vinkjes wordt na een week blind afgevinkt, en dan heb je papier in plaats van een analyse.

De checklist: vragen die op een LMRA-kaartje horen

Er is geen officiële lijst. Elk bedrijf en elke opdrachtgever heeft zijn eigen kaartje, met vijf, zes of acht vragen. Leg je een paar van die kaartjes naast elkaar, dan komen steeds dezelfde vragen terug:

• Is mijn opdracht duidelijk? Weet ik wat ik moet doen, en ken ik de werkinstructie, de TRA of de werkvergunning als die er is?
• Ken ik de gevaren van dit werk op deze plek? Denk aan spanning, hoogte, besloten ruimte, gevaarlijke stoffen, verkeer, de omgeving.
• Heb ik de juiste middelen? Gereedschap, meetinstrument en klimmaterieel dat in orde en gekeurd is.
• Draag ik de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen, en draag ik ze goed?
• Is de werkplek veilig of veilig gemaakt? Afgezet, opgeruimd, voldoende licht, vrij van mensen die er niet horen.
• Breng ik iemand anders in gevaar? Een collega, de klant, kinderen of huisdieren in huis.
• Weet ik wat ik moet doen als het toch misgaat? Waar het alarmnummer staat, wie de BHV'er is, waar de verzamelplaats is.

De regel onder de vragen is belangrijker dan de vragen zelf: alles ja, dan begin je. Eén keer nee of twijfel, dan begin je niet maar los je het eerst op, en kun je het niet oplossen, dan overleg je. Een kaartje zonder die regel is een lijstje; met die regel is het een afspraak.

Vier vragen en vier controlepunten op zakformaat, vier kaartjes per A4 om uit te knippen: Gratis LMRA-kaart.

Wat een LMRA in de praktijk laat werken

• Stoppen mag, en dat is ook echt zo. Een monteur die stopt omdat hij iets niet vertrouwt, moet daarna niet het gevoel krijgen dat hij de planning heeft verpest. Gebeurt dat één keer, dan stopt hij de volgende keer niet meer.
• De leidinggevende doet hem zelf ook. Wie op de bouwplaats zonder nadenken aan het werk gaat, hoeft van zijn mensen niets anders te verwachten.
• Er komt iets terug. Een nee op het kaartje is informatie: een ladder die niet deugt, een klant waar het telkens onveilig is. Wie dat bespreekt in de toolbox, maakt de RI&E en de TRA beter.
• Het kaartje zit waar het nodig is. In de bus, in de jas, op de telefoon. Niet in een map op kantoor.

Op papier of in de app?

Voor de LMRA zelf maakt het weinig uit: het denkwerk gebeurt in je hoofd. Het verschil zit in wat je achteraf kunt laten zien, en of de vraag op het juiste moment voor de neus van de monteur komt. Een kaartje in de jas kan worden vergeten; een vraag die de app stelt voordat de klus opengaat, niet.

In Veldly kun je een formulier zoals een LMRA op ‘vooraf verplicht’ zetten. De monteurs-app laat dan eerst die controle zien en houdt de rest van de werkbon dicht tot hij is ingevuld. De vragen bepaal je zelf. Kan de app zonder bereik niet vaststellen of de controle al is gedaan, dan laat hij de monteur toch door: een monteur die in een kelder zonder bereik niet aan het werk kan, leert de app te omzeilen.

Hoe je eigen formulieren bouwt en een formulier vooraf verplicht maakt: Eigen formulieren.